NRC Artikel CannNext

Amstelveen, 18 mei 2020

NRC: “Hier telen ze geen drugs maar medicijnen

De vraag naar mediwiet is groot en de overheid zoekt daarom nieuwe telers. Achter de schermen bij een hightech cannabiskweker.

Door Philippus Zandstra en Bram Endedijk

Plant 487 staat in bloei. Toch ontsiert een bruin blaadje de plant. In een normaal tuinbouwbedrijf knip je die eraf en gooi je het op de composthoop.
Hier is dat diefstal.
Nummer 487 is namelijk een cannabisplant en dus mag er niks weg zonder dat de overheid, of eigenlijk het Bureau voor Medicinale Cannabis, (BMC), daar toestemming voor geeft.
Dat geldt voor deze en een paar honderd andere cannabisplanten die het bedrijf CannNext op een geheime locatie in Nederland opkweekt.
Er wordt al jaren legaal wiet gekweekt in Nederland, medicinale cannabis, voor bijvoorbeeld pijnklachten. Het Bureau voor Medicinale Cannabis (BMC), van het ministerie van Volksgezondheid, ziet toe op de productie van deze mediwiet, om te voorkomen dat er wiet van bedenkelijke kwaliteit door mensen wordt gebruikt als medicijn.
Sinds 2003 koopt het BMC de cannabis in bij het bedrijf Bedrocan uit Emmeloord, dat nu nog een monopolie op de markt heeft. In 2018 nam het BMC zo’n 2.604 kilo af bij Bedrocan. Volgens cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen kochten vorig jaar ongeveer vijftigduizend mensen medicinale wiet – daar zitten niet de thuistelers tussen of de patiënten die hun waren in de coffeeshops aanschaffen.
Omdat de vraag zo groot is en er behoefte is aan meer soorten medicinale cannabis, zoekt het BMC twee producenten die een contract van in totaal 141 miljoen euro gaan verdelen. Er wordt uitgegaan van vijfduizend kilo per opdrachtnemer, voor zes jaar. Tot half februari konden geïnteresseerden partijen zich melden.

Plofkippen niet bij scharrelkippen
CannNext wil een van die nieuwe producenten worden en teelt al cannabis voor onderzoeksdoeleinden. De kweekfaciliteit van het bedrijf is in het diepste geheim gebouwd; NRC moest garanderen de locatie niet bekend te maken. Niet alleen om inbrekers buiten de deur te houden, maar volgens directeur Eric Uleman ook voor de veiligheid van de werknemers. “Je wilt niet dat bepaalde figuren uit de onderwereld ’s avonds bij ons personeel aanbellen.”
Met de politie zijn speciale afspraken gemaakt, er hangen overal camera’s en er is een alarmknop. De buren weten van niks.
De faciliteit heeft Uleman al een miljoen euro gekost. Dat lijkt voorbarig maar “om een van de producenten van medicinale wiet te worden, moet je een Nederlandse locatie hebben” zegt Uleman. “Daarom zijn we al begonnen. Dat was ontzettend complex. We moesten een burgemeester overtuigen om een geheime wietplantage in zijn gemeente neer te zetten. Die ging akkoord omdat hij in het project gelooft.”
De teelt geschiedt niet in kassen, maar in hermetisch afgesloten containers, waar de planten in een paarse gloed groeien. Het licht komt van speciale ledlampen van Signify, voorheen de lampendivisie van Philips. De lampen zijn zo nauwkeurig ingesteld dat zelf de reflectie op de witte wanden van de containers is ingecalculeerd bij de groei van de planten.
In de container waar plant 487 staat, teelt CannNext een soort met 20 procent tetrahydrocannabinol (THC, de werkzame stof in cannabis), terwijl in de unit ernaast een soort wordt opgekweekt die vooral rijk is aan cannabidiol (CBD), een niet-psycho-actieve stof die de laatste jaren is ontdekt als superfood. “In dit geval kun je deze rassen niet bij elkaar zetten, dat is alsof je plofkippen bij scharrelkippen zet.”
Aan de hand van vijftig variabelen zoals lengte, het aantal toppen en de luchtvochtigheid monitoren Uleman en zijn collega’s de planten. Hij ziet het produceren van medicinale wiet als “de Champions league van het telen”.
De cannabis moet vergelijkbaar zijn met medicijnen, want er geleden volgens Uleman strenge eisen. “Als er op het potje staat dat er 10 procent THC in zit, moet de bloem ook exact dat percentage bevatten. Dat vereist uiterste precisie. Daarom lopen we in de kas met handschoenen en witte pakken aan. Een besmetting van de bloem is zo gebeurt.”

Focusgroep beoordeelt cannabis
Uleman wil zo de beste strains ontwikkelen, cannabissoorten die gebruikt kunnen worden voor bijvoorbeeld pijnklachten. Iedere soort namelijk een eigen profiel, met een andere verhouding van stoffen die soelaas kunnen bieden bij een aantal aandoeningen. “voor mij is het genoeg als ik op een patientenbijeenkomst ben en iemand met ALS zegt dat hij dankzij wietolie minder pijnstillers hoeft te slikken en beter slaapt.”
Op dit moment kan een arts vijf verschillende variëteiten cannabis voorschrijven, die allemaal van Bedrocan komen. De manier van innemen wisselt: soms via olie, soms door het in te ademen nadat het spul is verdampt door middel van een speciale verdamper.
Welke soorten dat bij CannNext worden, laat Uleman bepalen door een focusgroep, waar naast wetenschappers en oncologen ook gebruikers in komen. Zij moeten de werking van deze strains voor een aantal aandoeningen beoordelen. “Welke werkt, welke niet? We hebben eigenlijk een raad van advies voor productinnovatie nodig.”

Oogst wordt vernietigd
Over de heilzame werking van cannabis bestaat in de medische wereld veel onzekerheid. In 2018 raadde het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) het voorschrijven van cannabis door de huisarts bij pijn af wegens gebrek aan wetenschappelijk bewijs. Het standpunt van het NHG ging alleen over eerstelijns pijnklachten, niet over indicaties voor epilepsie en palliatieve zorg. Datzelfde jaar stopte de laatste zorgverzekeraar met het vergoeden van mediwiet.
Volgens een woordvoerder van het Bureau voor Medicinale Cannabis vindt het ministerie van Volksgezondheid het van belang dat medicinale cannabis beschikbaar blijft, omdat veel patiënten er baat bij hebben.
Een voordeel van medicinale cannabis is dat de zuiverheid en samenstelling gegarandeerd zijn, terwijl in particuliere cannabis bijvoorbeeld uit de coffeeshop, pesticiden en schimmelresten kunnen zitten. Daarnaast is wiet uit de shop dikwijls te duur, algauw zo’n 10 euro per gram, terwijl vanaf 2021 de prijs van medicinale cannabis flink daalt: van 5,80 euro per gram nar 2,35 euro.
Medio volgend jaar zal naar verwachting bekend worden gemaakt welke bedrijven in aanmerking komen om medicinale wiet te produceren. Uleman heeft in ieder geval genoeg ambitie: “Nederland heeft de potentie om een absolute voorloper te zijn. Illegaal wordt hier voor een paar miljard euro cannabis geproduceerd, dus de productkennis hebben we in huis. Maar denk ook aan de bloemenveiling in Aalsmeer, en de opslag van koffie en cacao in speciale pakhuizen in Amsterdam ook die kun je gebruiken voor de cannabismarkt. De infrastructuur ligt er om nummer een te worden.”
Volgende week gaan ze bij CannNext plant 487 samen met haar zusjes oogsten. Op welke dag exact, dat varieert per plant. De oogst, met een waarde van tienduizenden euro’s, wordt direct vernietigd. Uleman: “Het mag niet, maar het liefst geef ik het weg aan een ziekenhuis of aan de patiënten.”